Phnom Penh, 25 Setembru 2026 โ€” Ministru Interior, Francisco da Costa Guterres,Ph.D, reafirma kompromisu Governu Timor-Leste atu hametin kombate kontra fraude online, krime sibernรฉtiku organizadu.

Iha Konferรฉnsia Internasionรกl kontra Fraude Online, ho tema โ€œActing Together towards Breaking the Chain and Eradication of Online Scamsโ€ , Ministru Interior hatoโ€™o apresiasaun ba Governu Reinu Cambodia tanba organiza konferรฉnsia altu nรญvel ida-neโ€™e iha Phnom Penh, Cambodia, 23/09/2026

Francisco da Costa Guterres,Ph.D, hateten, katak fraude online evolui ona sai indรบstria kriminรกl transnasionรกl ida neโ€™ebรฉ organizadu, ho rede sira neโ€™ebรฉ opera liuhusi fronteira no uza plataforma dijitรกl, sistema finanseiru no vulnerabilidade jurisdisaun sira atu halo fraude hasoru ema no ekonomia iha mundu tomak.

Nia mos fรณ sai katak, operasaun ba fraude iha Dili no munisรญpiu sira besik Dili deskobre indikadรณr kona-ba trรกfiku ema no servisu forsadu. Liuhusi operasaun sira-neโ€™e, ema servisu liu 50 hetan deteta la ho pasaporte, tanba pasaporte sira konfiska hosi ema neโ€™ebรฉ kaptura sira.

Ezekutivu salienta katak, vรญtima sira hetan kona-ba natureza servisu nian no obriga atu halaโ€™o fraude online iha kondisaun presaun fรญsiku no psikolojiku. Tanba neโ€™e, nia subliรฑa nesesidade atu asegura protesaun ba vรญtima sira no aplika prinsรญpiu la kastiga ema neโ€™ebรฉ obriga atu halo krime.

Atu responde ba ameasa sira-neโ€™e, Governu Timor-Leste aprova ona Planu Nasionรกl Integradu atu Prevene no Kombate Rede Fraude Finanseira Dijitรกl Transnasionรกl neโ€™ebรฉ Apoia hosi Plataforma Online Ilegal ba Fraude Online, Krime Sibernรฉtiku Organizada no Trรกfiku Ema 2026โ€“2031.

Planu neโ€™e sei estabelese Sentru Nasionรกl ba Koordenasaun, Avaliasaun no Kombate Ameasa Transnasionรกl sira, neโ€™ebรฉ sei halibur instituisaun relevante sira iha kuadru koordenasaun nasionรกl ida.

Timor-Leste mos sei haforsa kapasidade Polรญsia Nasionรกl Timor-Leste, Servisu Migrasaun no Unidade Intelijรฉnsia Finanseira husi Banku Sentrรกl Timor-Leste. Medida sira inklui haforsa seguransa fronteira, forรฉnsika dijitรกl no monitorizasaun tranzasaun finanseira suspeita, inklui utilizasaun ativu virtuais no plataforma pagamentu transfronteiriรงa sira.

Iha konferรฉnsia neโ€™e, Timor-Leste propoin pilar asaun prioritรกriu sira hanesan, aselera asistรฉnsia legรกl mรบtu no troka intelijรฉnsia operasionรกl iha tempu reรกl, Haforsa kooperasaun finanseira atu rastreiu, blokeiu no konfiska osan ilรญcitu no ativu virtuais, Hametin parseria ho operadรณr telekomunikasaun, plataforma mรญdia sosial no kompanhia teknolojia atu identifika no hasai konta, website no mensajen fraudulenta no Asegura protesaun, asistรฉnsia konsulรกr, repatriasaun seguru no la kastiga vรญtima sira neโ€™ebรฉ obriga atu halaโ€™o krime.

Ministru Interior mos reafirma Timor-Leste nia kompromisu atu koopera ho ASEANAPOL, INTERPOL, UNODC, Reinu Kamboja no nasaun sira seluk, hodi haforsa kooperasaun tรฉknika, konsulรกr, judisiรกria no partilla informasaun.

Iha nia diskursu, Governante subliรฑa katak erradikasaun fraude online presiza vontade polรญtika, solidariedade institusionรกl, koordenasaun entre estadu sira no implementasaun forte hosi sistema judisiรกriu.

Nia afirma Timor-Leste, sei nafatin sai parseiru metin, fiรกvel no komprometidu iha esforsu atu harii komunidade rejionรกl no globรกl ida neโ€™ebรฉ seguru, reziliente no justu.

Introduz mรณs katak, Responde ba evolusaun krime siberiรกtiku neโ€™ebรฉ transforma an ba dezafiu globรกl, Reinu Cambodia mak sai hanesan uma-naโ€™in ba Konferรฉnsia Intermasionรกl ba kombate Online Scams ICCOS ba tinan-2026 nian, neโ€™ebรฉ hahรบ husi loron 23 toโ€™o 24 Setembru, ofisรกlmente abertura husi Primeiru-Ministru Cambodia, Samdech Moha Borvor Thipadei Hun Manet. ho nia tema โ€œActing Together towards Breaking the Chain and Eradication of Online Scamsโ€

Konferรฉnsia neโ€™e hetan ko-patrosรญniu no apoiu boot husi Lancang-Mekang Integrated Law Enforcement and Security Cooperation Center (LMLECC), Nasoins Unidas nia Edifรญsiu kona-ba Droga no Krime ba Rejiaun Sudeste Aziatiku no Pasifiku (UNODC-ROSEAP), hamutuk ho Polรญsia Internasionรกl.#Buy