𝐃𝐢𝐥𝐢, 𝟏𝟏 𝐧𝐨𝐯𝐞𝐦𝐛𝐫𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟓 (𝐒𝐑𝐏) – Ministériu Interior, liuhusi Diresaun-Jerál Servisu Migrasaun, hala'o serimónia enseramentu ba Formasaun Bázika kona-ba Lei Migrasaun no Azilu, inklui Prosedimentu Legál sira, ne'ebé realiza iha Sentru Formasaun PNTL, Comoro.
Ministru Interior, Francisco da Costa Guterres, Ph.D, iha nia intervensaun, subliña katak ofisiál migrasaun sira ne'ebé remata ona formasaun iha responsabilidade importante iha jestaun no kontrolu fronteira, tanba sira mak autoridade dahuluk ne'ebé hasoru ema tama no sai iha territóriu Timor-Leste.
“Imi sei koloka iha fatin importante iha Estadu, nune'e imi tenki iha responsabilidade boot no komprende katak imi-nia knaar la'ós servisu ordináriu. Imi mak iha responsabilidade atu kontrola ema tama no sai, verifika dokumentu no determina se ema ida bele tama ka lae iha Timor-Leste. Tanba ne'e, imi tenki sente orgullu no hala'o knaar ho responsabilidade, profisionalizmu no kompromisu ba nasaun,” dehan Ministru Interior.
Ministru Interior mós alerta kona-ba ameasa krime transnasionál, inklui fraude liuhusi plataforma online, no husu ba ofisiál migrasaun sira atu hametin vijilánsia no kontrolu fronteira, hodi prevene ema ne'ebé iha intensaun kriminoza atu tama no utiliza territóriu Timor-Leste ba atividade ilegál.
“Labele utiliza sala imi-nia funsaun atu buka benefísiu pesoál ne'ebé bele fó prejuízu ba Estadu. Bainhira Estadu bolu imi atu hala'o servisu, interese nasionál tenki sai prioridade liu interese pesoál ka grupu. Imi tenki iha sentidu Estadu no defende interese povu no nasaun,” nia fó hanoin.
Iha oportunidade ne'e, Ministru Interior apela mós ba ofisiál migrasaun sira atu kumpre prinsípiu importante haat iha hala'o knaar, mak:
1. Profisionalizmu: Hala'o servisu tuir lei, firme iha prosesu foti desizaun no la permite irregularidade.
2. Vijilánsia: Mantein atensaun no hala'o kontrolu ho didi'ak, hodi asegura katak ema hotu ne'ebé tama no sai kumpre prosedimentu.
3. Integridade: La simu subornu ka benefísiu ilegál, no trata ema hotu ho respeitu no dignidade.
4. Disiplina: Kumpre oras servisu, kontinua aprende no hadi'a kapasidade atu hala'o knaar ho di'ak.
Governante ne’e mos husu ba ofisiál sira atu hala'o sira-nia responsabilidade ho integridade, disiplina no kompromisu, tanba servisu migrasaun iha fronteira mak parte importante ida husi esforsu Estadu nian atu garante seguransa no soberania nasionál.
Entretantu, Xefe Interina Organizasaun Internasionál ba Migrasaun (IOM), Ms. Ayu Hannah Zaimah, hato'o apresiasaun ba susesu realizasaun formasaun ne'e, no agradese ba Servisu Migrasaun, Akademia PNTL, Komisaun Organizadora, formadór sira no Governu Austrália, liuhusi Departamentu Asuntu Internu, tanba apoiu no kolaborasaun ne'ebé fó ba atividade formasaun ne'e.
Ms. Ayu Hannah Zaimah esplika katak, durante semana tolu nia laran, partisipante sira hetan koñesimentu téoriku kona-ba jestaun fronteira, vistu no dokumentu viajen, Lei Migrasaun no Azilu, tráfiku umanu, perfil viajante, dokumentu falsu, rekoñesimentu fasiál no sistema MIDAS. Formasaun ne'e inklui mós atividade prátika atu aplika koñesimentu ne'ebé hetan iha terrenu.
“Fronteira mak odamatan dahuluk Timor-Leste nian ne'ebé bainaka sira tama mai hodi haree. Hamnasa ho laran, esplika ho klaru, no foti desizaun profisionál halo ema sente simu di'ak, no profisionalizmu hanesan ne'e mós proteje ita-nia rai. Sai amigável no sai metin la'ós kontráriu. Ofisiál ne'ebé di'ak liu tenki bele halo rua ne'e hotu,” nia afirma.
Nia subliña katak ofisiál migrasaun sira iha responsabilidade importante atu reprezenta Timor-Leste iha fronteira, liuhusi atendimentu profisionál no foti desizaun ne'ebé justu, transparente no tuir lei.
Iha ikus, nia enkoraja partisipante sira atu aplika koñesimentu no esperiénsia ne'ebé hetan durante formasaun, no fahe ba kolega sira seluk, hodi hametin kapasidade institusionál no profisionalizmu iha Servisu Migrasaun.
“Sertifikadu ne'ebé orsida ita-boot sira sei simu la'ós hakat ikus nian, maibé hanesan boarding pass ba etapa foun iha ita-boot sira-nia karreira profisionál. Parabéns, ita-boot sira merese duni,” nia konklui.
Iha parte seluk, reprezentante formandu sira, Maria Jonia, hato'o agradesimentu no apresiasaun ba Governu Konstitusionál, liuhusi Ministériu Interior, no Organizasaun Internasionál ba Migrasaun (IOM), tanba apoiu finanseiru no tékniku ne'ebé fó ba realizasaun Formasaun Bázika kona-ba Lei Migrasaun, Azilu no Prosedimentu Legál ba Ofisiál Migrasaun.
“Ami hato'o agradesimentu ba Governu Konstitusionál, liuhusi Ministériu Interior, no Organizasaun Internasionál ba Migrasaun (IOM), ne'ebé fó apoiu finanseiru no tékniku ba realizasaun Formasaun Bázika kona-ba Lei Migrasaun, Azilu no Prosedimentu Legál ba Ofisiál Migrasaun. Formasaun ne'e fó oportunidade ba ami atu aumenta koñesimentu kona-ba lei, kontrolu fronteira, krime transnasionál, sistema MIDAS, ética profisionál no responsabilidade iha servisu,” dehan Maria.
Nia mós hato'o agradese ba CFP, formadór sira, instrutór PNTL, komisaun organizadora no ekipa apoiu hotu ne'ebé kontribui ho dedikasaun, disiplina no pasiénsia durante períodu formasaun.
“Liu husi formasaun ne'e, ami aprende katak sai ofisiál migrasaun ne'ebé profisionál la depende de'it ba uniformi ka autoridade, maibé depende mós ba koñesimentu, integridade, disiplina no maneira ita hala'o servisu ho responsabilidade no respeitu ba direitus umanus,” nia afirma.
Iha nia liafuan ikus, Maria Jonia apela ba kolega formandu sira atu aplika koñesimentu no esperiénsia ne'ebé hetan durante formasaun, hodi hadi'a kualidade servisu no hametin kompromisu ba instituisaun no nasaun.
“Ami la lori fila-fali de'it sertifikadu no koñesimentu tékniku, maibé lori mós responsabilidade foun no kompromisu foun atu hala'o ami-nia knaar ho profisionalizmu, integridade no dedikasaun ba povu no nasaun,” nia konklui.
Serimónia enseramentu ne'e taka ho entrega sertifikadu ba partisipante sira, nu'udar forma rekoñesimentu ba sira-nia partisipasaun, dedikasaun no kompromisu durante períodu formasaun. Entrega sertifikadu ne'e mós marka konkluzaun prosesu aprendizajen no hahú etapa foun ba ofisiál migrasaun sira atu aplika koñesimentu no esperiénsia ne'ebé hetan, hodi hala'o sira-nia knaar ho profisionalizmu, integridade no responsabilidade ba povu no nasaun. #AX