Lianyungang, 21 Setembru 2026 โ Ministru Interiรณr, Francisco da Costa Guterres, Ph.D, hatoโo, diskursu iha Forum Globรกl kona-ba Seguransa Pรบblika, ho tema โServisu no Jestaun Dijitรกl no Inteligente ba Nasionรกl Estranjeiru siraโ, neโebรฉ halaโo iha Lianyungang China,(09/09/2026).
Iha nia diskursu, Ministru Interiรณr hateten katak Governu presiza uza teknolojia atu proteje soberania nasionรกl husi ameasa sira hanesan falsifikasaun dokumentu, liu prazu visa no krime transnasionรกl. Tanba neโe Timor-Leste presiza nafatin moderniza sistema Migrasaun liuhusi servisu no jestaun dijitรกl neโebรฉ inteligente, seguru no transparente.
Iha pozisaun estratรฉjika iha movimentu rejionรกl iha tempu hanesan, Timor-Leste sei nafatin fasilita turista, estudante no traballadรณr sira neโebรฉ kontribui ba kresimentu ekonรณmiku no dezenvolvimentu nasional.
Governante mรณs subliรฑa katak, jestaun ba nasionรกl estranjeiru sira laโรณs deโit asuntu seguransa, maibรฉ mรณs sai prioridade dezenvolvimentu. Tanba neโe, Timor-Leste bazeia ba pilar haat, mak kontrolu, servisu, fasilitasaun no konfiansa.
โKontrolu sei halaโo liuhusi lei neโebรฉ klaru, fronteira seguru no monitorizasaun dijitรกl. Servisu sei hadiโa liuhusi plataforma visa no imigrasaun neโebรฉ asesรญvel no transparente. Fasilitasaun sei fรณ atensaun ba prosesu sira neโebรฉ simplifikadu ba servisu, estudu no investimentu. Enkuantu konfiansa sei harii liuhusi tratamentu justu, protesaun dadus pesoรกl no diรกlogu nakloke ho komunidade no nasionรกl estranjeiru siraโ.
Ministru Interiรณr mรณs hateten katak Timor-Leste enfrenta dezafiu boโot sira, liuliu liu prazu visa no falsifikasaun dokumentu. Atu responde ba dezafiu hirak-neโe, Servisu Migrasaun hametin monitorizasaun kona-ba implementasaun verifikasaun dijitรกl.
Tuir nia esplikasaun, Timor-Leste hakarak harii sistema migrasaun integrada no inteligente neโebรฉ bazeia ba jestaun inteligente no kooperasaun rejionรกl. Governu planeia atu liga planu sira iha aeroportu, portu marรญtimu no fronteira terrestre โ ba baze-dadus nasionรกl sentrรกl ida.
Sistema neโe sei uza teknolojia hanesan biometria, rekonesimentu oin no anรกlize risku atu deteta ameasa sira sedu. Iha parte seluk, viajante sira neโebรฉ konsidera risku kiโik sei bele hetan prosesu neโebรฉ lalais liutรกn, enkuantu ofisiรกl migrasaun sei hetan ekipamentu diโak atu foti desizaun.
Iha รกrea kooperasaun rejionรกl, Timor-Leste reafirma kompromisu atu fahe informasaun no prรกtika diโak sira ho nasaun parseira, ho objetivu atu kombate krime transnasionรกl no hadiโa jestaun fronteira.
โLaiha nasaun ida mak bele jere migrasaun no seguransa mesak,โ dehan Ministru Interiรณr, hodi enfatiza importรกnsia kooperasaun entre nasaun sira.
Iha nia konkluzaun, Governnante reafirma kompromisu Timor-Leste atu moderniza sistema Migrasaun, servisu ba ema hotu ho dignidade, proteje soberania nasional no apoia kresimentu inkluzivu.
#creditfoto_Mey