Lianyungang, 21 Setembru 2026 β Ministru InteriΓ³r, Francisco da Costa Guterres, Ph.D, hatoβo, diskursu iha Forum GlobΓ‘l kona-ba Seguransa PΓΊblika, ho tema βServisu no Jestaun DijitΓ‘l no Inteligente ba NasionΓ‘l Estranjeiru siraβ, neβebΓ© halaβo iha Lianyungang China,(09/09/2026).
Iha nia diskursu, Ministru InteriΓ³r hateten katak Governu presiza uza teknolojia atu proteje soberania nasionΓ‘l husi ameasa sira hanesan falsifikasaun dokumentu, liu prazu visa no krime transnasionΓ‘l. Tanba neβe Timor-Leste presiza nafatin moderniza sistema Migrasaun liuhusi servisu no jestaun dijitΓ‘l neβebΓ© inteligente, seguru no transparente.
Iha pozisaun estratΓ©jika iha movimentu rejionΓ‘l iha tempu hanesan, Timor-Leste sei nafatin fasilita turista, estudante no traballadΓ³r sira neβebΓ© kontribui ba kresimentu ekonΓ³miku no dezenvolvimentu nasional.
Governante mΓ³s subliΓ±a katak, jestaun ba nasionΓ‘l estranjeiru sira laβΓ³s deβit asuntu seguransa, maibΓ© mΓ³s sai prioridade dezenvolvimentu. Tanba neβe, Timor-Leste bazeia ba pilar haat, mak kontrolu, servisu, fasilitasaun no konfiansa.
βKontrolu sei halaβo liuhusi lei neβebΓ© klaru, fronteira seguru no monitorizasaun dijitΓ‘l. Servisu sei hadiβa liuhusi plataforma visa no imigrasaun neβebΓ© asesΓvel no transparente. Fasilitasaun sei fΓ³ atensaun ba prosesu sira neβebΓ© simplifikadu ba servisu, estudu no investimentu. Enkuantu konfiansa sei harii liuhusi tratamentu justu, protesaun dadus pesoΓ‘l no diΓ‘logu nakloke ho komunidade no nasionΓ‘l estranjeiru siraβ.
Ministru InteriΓ³r mΓ³s hateten katak Timor-Leste enfrenta dezafiu boβot sira, liuliu liu prazu visa no falsifikasaun dokumentu. Atu responde ba dezafiu hirak-neβe, Servisu Migrasaun hametin monitorizasaun kona-baΒ implementasaun verifikasaun dijitΓ‘l.
Tuir nia esplikasaun, Timor-Leste hakarak harii sistema migrasaun integrada no inteligente neβebΓ© bazeia ba jestaun inteligente no kooperasaun rejionΓ‘l. Governu planeia atu liga planu sira iha aeroportu, portu marΓtimu no fronteira terrestre β ba baze-dadus nasionΓ‘l sentrΓ‘l ida.
Sistema neβe sei uza teknolojia hanesan biometria, rekonesimentu oin no anΓ‘lize risku atu deteta ameasa sira sedu. Iha parte seluk, viajante sira neβebΓ© konsidera risku kiβik sei bele hetan prosesu neβebΓ© lalais liutΓ‘n, enkuantu ofisiΓ‘l migrasaun sei hetan ekipamentu diβak atu foti desizaun.
Iha Γ‘rea kooperasaun rejionΓ‘l, Timor-Leste reafirma kompromisu atu fahe informasaun no prΓ‘tika diβak sira ho nasaun parseira, ho objetivu atu kombate krime transnasionΓ‘l no hadiβa jestaun fronteira.
βLaiha nasaun ida mak bele jere migrasaun no seguransa mesak,β dehan Ministru InteriΓ³r, hodi enfatiza importΓ‘nsia kooperasaun entre nasaun sira.
Iha nia konkluzaun, Governnante reafirma kompromisu Timor-Leste atu moderniza sistema Migrasaun, servisu ba ema hotu ho dignidade, proteje soberania nasional no apoia kresimentu inkluzivu.
#creditfoto_Mey




