Komunikadu Imprensa
Sorumutu Konsellu Ministrus loron 22 fulan-abril tinan 2026
Konsellu Ministrus hala鈥檕 sorumutu iha Pal谩siu Governu, Dili, no aprova projetu Proposta Lei, ne鈥檈b茅 aprezenta hosi Ministra Finansas, Santina Jos茅 Rodrigues F. Viegas Cardoso, alterasaun dahuluk ba Lei n. 13/2011, loron 28 fulan-setembru, kona-ba Rejime D铆vida P煤blika.
Proposta ne鈥檈 permite habelar tan 谩mbitu emisaun d铆vida p煤blika nian, hodi la limita de鈥檌t ba finansiamentu infraestruturas estrat茅jikas, atu nune鈥檈 bele permite uza instrumentu hanesan t铆tulu Tezouru hodi finansia despeza jer谩l Estadu nian. Alterasaun ida-ne鈥檈 ho objetivu atu ali帽a rejime d铆vida p煤blika nasion谩l ho pr谩tika sira ne鈥檈b茅 adota ona iha maioria nasaun sira no kria kondisaun ba jestaun finansas p煤blikas ida ne鈥檈b茅 sustent谩vel liu iha m茅diu no longu prazu.
Ho inisiativa ida-ne鈥檈, Governu hanoin atu hametin sustentabilidade orsament谩l, prepara nasaun ba diminuisaun progresiva reseita husi Fundu Mina-rai, no m贸s garante estabilidade boot-liu iha finansiamentu pol铆tika p煤blika ne鈥檈b茅 esensi谩l.
Projetu Proposta Lei ida-ne’e hetan ona deliberasaun iha sorumutu Konsellu Ministrus loron 27 fulan-janeiru tinan 2026. Maib茅, tuir ajustamentus ne’eb茅 introd煤s iha faze redasaun fin谩l, liuliu atu klarifika regras ne鈥檈b茅 relasiona ho emisaun no jestaun T铆tulus no Letras Tezouru, presiza reavaliasaun no deliberasaun foun ba Projetu Proposta Lei ida-ne’e.
*****
Konsellu Ministrus aprova ona Rezolusaun Governu ida ne鈥檈b茅 hato鈥檕 ninia tristeza boot ba Ministru Ensinu Superi贸r, Si茅nsia no Kultura, Jos茅 Hon贸rio da Costa Pereira Jer贸nimo nia mate. Governu hato鈥檕 sentida kondol茅nsia sinsera ba fam铆lia enlutada no reko帽ese p煤blikamente kontribuisaun boot ne鈥檈b茅 saudozu halo iha servisu ba Estadu no iha dezenvolvimentu ensinu superi贸r iha Timor-Leste. Rezolusaun ne鈥檈 m贸s determina atu halo minutu sil茅nsiu ida iha instituisaun p煤blika sira no ensinu superi贸r hotu-hotu, iha data ne鈥檈b茅 sei determina.
Sidadaun timoroan ho m茅ritu reko帽esidu, destaka ninia dedikasaun p煤blika tanba ninia kompromisu ba dezenvolvimentu sistema ensinu superi贸r, promosaun ko帽esimentu no valorizasaun kapit谩l umanu nasion谩l, tantu nu鈥檜dar membru Governu no molok ne鈥檈 iha Universidade Nacional Timor Lorosa鈥檈.
Bainhira saudozu hala鈥檕 knaar governu nian, iha ninia servisu sempre bazeia ba padraun ne鈥檈b茅 aas kona-ba dedikasaun, kompet茅nsia t茅knika no esp铆ritu servisu p煤bliku, no m贸s kontribui ona ba konsolidasaun pol铆tika p煤blika iha 谩rea ensinu superi贸r, si茅nsia no inovasaun.
Ninia vizaun estrat茅jika no kompromisu halo nia bele reforsa kualidade instituisaun ensinu superi贸r sira, promove kooperasaun akad茅mika internasion谩l, no m贸s habelar oportunidade formasaun avansada ba sidadaun timoroan sira.
Ninia mate nu鈥檜dar lakon ida ba Governu, ba komunidade akad茅mika no sient铆fika, no m贸s ba povu timoroan.
*****
Konsellu Ministrus aprova ona projetu Rezolusaun Governu, ne鈥檈b茅 aprezenta hosi Ministru Administrasaun Estat谩l, Tom谩s do Ros谩rio Cabral, ba ezonerasaun dirijentes servisu iha Rejiaun Administrativa Espesi谩l Oekusi Ambenu (RAEOA) ne鈥檈b茅 nomeia liuhosi Rezolusaun Governu n. 37/2025, loron 27 fulan-agostu, no nomeasaun ba Prezidente, Sekret谩riu no Diret贸r Rejion谩l sira RAEOA nian.
Ho Rezolusaun ida-ne鈥檈, Diret贸r-Jer谩l Rejion谩l no Diret贸r Rejion谩l sira ne鈥檈b茅 hala鈥檕 hela funsaun hetan ezonerasaun, no R茅gio da Cruz hetan nomeasaun nu鈥檜dar Prezidente RAEOA. Nomeia m贸s Sekret谩riu Rejion谩l sira maka hanesan Salvador da Cruz, ba Administrasaun no Finansas, Francisco Loca, ba Planeamentu no Dezenvolvimentu, no m贸s Merita Marques Lafo, ba Asuntu Sosi谩l no Organizasaun Komunit谩ria.
Tuir mai, hetan m贸s nomeasaun nu鈥檜dar Diret贸r Servisu Rejion谩l sira hanesan: Domingos Punef, Adelaide Ros谩lia Faria Correia, Am芒ncio Aguido Punef, Augusto Jorge de F谩tima Efi, M谩rio Coel, Anita da Costa Ruing, Vic锚ncio Cono, Odete Amado Martins, Andr茅 Lao, Rem铆gio Nuno Sila, Yoseph Ili, Jos茅 Oki, Anast谩sia Eni, F谩tima Olga Hei Amaral, Tom谩s Jos茅 Tanessib Anuno, J煤lio Coel, Domingos de Almeida, Orlando Quelo, Jos茅 Ase Neno Colo, C芒ndido dos Reis Amaral no Jaime Taeque.
Titul谩r kargu sira ne鈥檈 sujeita ba avaliasaun dezempe帽u anu谩l, no simu klasifikasaun ne’eb茅 la satisfat贸riu sai baze hodi ezonera sira.
****
Ikusliu, Konsellu Ministrus aprova ona projetu Dekretu-Lei, ne鈥檈b茅 aprezenta hosi Ministru Transportes no Komunikasoins, Miguel Marques Gon莽alves Manetelu, ne鈥檈b茅 ho objetivu atu estabelese taxa ne鈥檈b茅 tenke selu ba aktu no servisu Administrasaun P煤blika nian relasiona ho ve铆kulu motorizadu no nia kondut贸r sira.
Diploma ne鈥檈 define no klarifika rejime taxa ne鈥檈b茅 aplika ba aktu no servisu ne鈥檈b茅 Administrasaun P煤blika presta iha set贸r rodovi谩riu, atu nune鈥檈 bele garante korrespond茅nsia entre servisu ne鈥檈b茅 presta no ninia kustu ida-idak. Diploma ne鈥檈, entre sira seluk, inklui prosedimentu relasionadu ho matr铆kula, rejistu, inspesaun ve铆kulu, emisaun t铆tulu no lisensa sira, no m贸s ezame no dokumentu sira ne鈥檈b茅 relasiona ho kondusaun.
Dekretu-Lei ne鈥檈 estabelese m贸s regras kona-ba kobransa taxa, identifikasaun ba sujeitu pasivu sira (ema ka instituisaun ne鈥檈b茅 iha obrigasaun selu taxa) no posibilidade ba kobransa ne鈥檈b茅 hala鈥檕 hosi entidade terseira parte sira, tuir termu sira ne鈥檈b茅 define legalmente, hodi revoga rejime anteri贸r no prevee nia entrada iha vig贸r loron 30 hafoin nia publikasaun. REMATA




