Phnom Penh, 25 Setembru 2026 β Ministru Interior, Francisco da Costa Guterres,Ph.D, reafirma kompromisu Governu Timor-Leste atu hametin kombate kontra fraude online, krime sibernΓ©tiku organizadu.
Iha KonferΓ©nsia InternasionΓ‘l kontra Fraude Online, ho tema βActing Together towards Breaking the Chain and Eradication of Online Scamsβ , Ministru Interior hatoβo apresiasaun ba Governu Reinu Cambodia tanba organiza konferΓ©nsia altu nΓvel ida-neβe iha Phnom Penh, Cambodia, 23/09/2026
Francisco da Costa Guterres,Ph.D, hateten,Β katak fraude online evolui ona sai indΓΊstria kriminΓ‘l transnasionΓ‘l ida neβebΓ© organizadu, ho rede sira neβebΓ© opera liuhusi fronteira no uza plataforma dijitΓ‘l, sistema finanseiru no vulnerabilidade jurisdisaun sira atu halo fraude hasoru ema no ekonomia iha mundu tomak.
Nia mos fΓ³ sai katak, operasaun ba fraude iha Dili no munisΓpiu sira besik Dili deskobre indikadΓ³r kona-ba trΓ‘fiku ema no servisu forsadu. Liuhusi operasaun sira-neβe, ema servisu liu 50 hetan deteta la ho pasaporte, tanba pasaporte sira konfiska hosi ema neβebΓ© kaptura sira.
Ezekutivu salienta katak, vΓtima sira hetan kona-ba natureza servisu nian no obriga atu halaβo fraude online iha kondisaun presaun fΓsiku no psikolojiku. Tanba neβe, nia subliΓ±a nesesidade atu asegura protesaun ba vΓtima sira no aplika prinsΓpiu la kastiga ema neβebΓ© obriga atu halo krime.
Atu responde ba ameasa sira-neβe, Governu Timor-Leste aprova ona Planu NasionΓ‘l Integradu atu Prevene no Kombate Rede Fraude Finanseira DijitΓ‘l TransnasionΓ‘l neβebΓ© Apoia hosi Plataforma Online Ilegal ba Fraude Online, Krime SibernΓ©tiku Organizada no TrΓ‘fiku Ema 2026β2031.
Planu neβe sei estabelese Sentru NasionΓ‘l ba Koordenasaun, Avaliasaun no Kombate Ameasa TransnasionΓ‘l sira, neβebΓ© sei halibur instituisaun relevante sira iha kuadru koordenasaun nasionΓ‘l ida.
Timor-Leste mos sei haforsa kapasidade PolΓsia NasionΓ‘l Timor-Leste, Servisu Migrasaun no Unidade IntelijΓ©nsia Finanseira husi Banku SentrΓ‘l Timor-Leste. Medida sira inklui haforsa seguransa fronteira, forΓ©nsika dijitΓ‘l no monitorizasaun tranzasaun finanseira suspeita, inklui utilizasaun ativu virtuais no plataforma pagamentu transfronteiriΓ§a sira.
Iha konferΓ©nsia neβe, Timor-Leste propoin pilar asaun prioritΓ‘riu sira hanesan, aseleraΒ asistΓ©nsia legΓ‘l mΓΊtu no troka intelijΓ©nsia operasionΓ‘l iha tempu reΓ‘l, Haforsa kooperasaun finanseira atu rastreiu, blokeiu no konfiska osan ilΓcitu no ativu virtuais, Hametin parseria ho operadΓ³r telekomunikasaun, plataforma mΓdia sosial no kompanhia teknolojia atu identifika no hasai konta, website no mensajen fraudulenta no Asegura protesaun, asistΓ©nsia konsulΓ‘r, repatriasaun seguru no la kastiga vΓtima sira neβebΓ© obriga atu halaβo krime.
Ministru Interior mos reafirma Timor-Leste nia kompromisu atu koopera ho ASEANAPOL, INTERPOL, UNODC, Reinu Kamboja no nasaun sira seluk, hodi haforsa kooperasaun tΓ©knika, konsulΓ‘r, judisiΓ‘ria no partilla informasaun.
Iha nia diskursu, Governante subliΓ±a katak erradikasaun fraude online presiza vontade polΓtika, solidariedade institusionΓ‘l, koordenasaun entre estadu sira no implementasaun forte hosi sistema judisiΓ‘riu.
Nia afirma Timor-Leste, sei nafatin sai parseiru metin, fiΓ‘vel no komprometidu iha esforsu atu harii komunidade rejionΓ‘l no globΓ‘l ida neβebΓ© seguru, reziliente no justu.
Introduz mΓ³s katak, Responde ba evolusaun krime siberiΓ‘tiku ne’ebΓ© transforma an ba dezafiu globΓ‘l, Reinu Cambodia makΒ sai hanesan uma-na’in baΒ KonferΓ©nsia IntermasionΓ‘l ba kombate Online Scams ICCOS ba tinan-2026 nian, ne’ebΓ© hahΓΊ husi loron 23 to’o 24 Setembru, ofisΓ‘lmente abertura husi Primeiru-Ministru Cambodia, Samdech Moha Borvor Thipadei Hun Manet. hoΒ nia tema βActing Together towards Breaking the Chain and Eradication of Online Scamsβ
KonferΓ©nsia ne’e hetan ko-patrosΓniu no apoiu boot husi Lancang-Mekang Integrated Law Enforcement and Security Cooperation Center (LMLECC), Nasoins Unidas nia EdifΓsiu kona-ba Droga no Krime ba Rejiaun Sudeste Aziatiku no Pasifiku (UNODC-ROSEAP), hamutuk ho PolΓsia InternasionΓ‘l.#Buy




